Czy potrzebujesz VPN? Kiedy pomaga, a kiedy szkoda pieniędzy

Korzystasz z Wi-Fi w hotelu albo kawiarni i zastanawiasz się, czy potrzebujesz VPN? W większości przypadków nie musisz od razu kupować abonamentu. Szyfrowanie HTTPS chroni dziś połączenia z większością stron i aplikacji, także w publicznych sieciach. VPN może jednak przydać się do konkretnych zadań. Warto wiedzieć, co zmienia, zanim za niego zapłacisz.

Co to jest VPN i co daje?

VPN kieruje połączenie z telefonu lub komputera przez serwer dostawcy. Dane, które przechodzą przez VPN, trafiają do tego serwera szyfrowanym tunelem, a dopiero stamtąd do odwiedzanej strony czy usługi.

Wyobraź sobie, że korzystasz z hotelowego Wi-Fi. Gdy VPN działa poprawnie, operator sieci widzi połączenie z serwerem VPN, ale nie widzi bezpośrednio, jakie strony odwiedzasz przez ten tunel. Z kolei strona widzi adres IP serwera VPN zamiast adresu hotelowego łącza. Połączenia, które omijają tunel, nie korzystają z tej ochrony.

To jednak nie znaczy, że nikt nie widzi informacji o połączeniu. EFF wyjaśnia, że dostawca VPN może widzieć, z jakimi serwisami się łączysz i kiedy, a niewiarygodna firma mogłaby te dane sprzedać. Sam VPN nie pozwala mu odczytać treści chronionej przez HTTPS. Część zaufania przenosisz więc z operatora sieci na dostawcę VPN.

VPN nie daje anonimowości. EFF przypomina, że firmy śledzą użytkowników także przez pliki cookie, piksele śledzące czy tzw. odcisk przeglądarki, a po zalogowaniu na własne konto serwis i tak wie, kto z niego korzysta. Sam VPN nie chroni też przed oszustwami ani złośliwym oprogramowaniem.

Czy VPN jest potrzebny w publicznym Wi-Fi

FTC pisze, że większość stron i aplikacji szyfruje dziś przesyłane dane, dlatego korzystanie z publicznego Wi-Fi jest zwykle bezpieczne. EFF uważa, że dawna rada, by w kawiarni zawsze włączać VPN, straciła przez to na znaczeniu.

Szyfrowanie nie ukrywa jednak wszystkiego. Jak wyjaśnia EFF, w zależności od konfiguracji sieć może widzieć np. nazwy odwiedzanych serwisów, czas połączenia czy rozmiary pobieranych danych. HTTPS chroni natomiast treść połączenia, np. loginy i wiadomości. W sieci, o której nie wiadomo, kto ją prowadzi, VPN od zaufanego dostawcy może się przydać.

HTTPS nie świadczy też o uczciwości strony. FTC ostrzega, że oszuści również szyfrują swoje witryny, a szyfrowane połączenie z fałszywym sklepem nadal prowadzi do oszusta. Za podstawę FTC uznaje aktualizacje, silne hasła i weryfikację dwuetapową.

Kiedy warto używać VPN?

Poza niezaufaną siecią EFF wymienia dwie sytuacje, w których VPN jest naprawdę przydatny:

• Blokady w sieci szkoły, pracy albo w innym kraju. VPN pozwala łączyć się tak, jakby użytkownik był gdzie indziej, i ominąć część ograniczeń. Serwisy streamingowe coraz częściej blokują jednak połączenia przez VPN, więc ten sposób nie zawsze działa.
• Dostęp do sieci firmowej lub domowej w podróży. Chodzi tu o VPN udostępniany przez pracodawcę albo uruchomiony na własnym komputerze w domu.

EFF przestrzega przy tym przed reklamami, które przedstawiają VPN jako jedyne potrzebne zabezpieczenie.

Kiedy zakup można odłożyć

• Czy strona ma nie rozpoznawać użytkownika? Po zalogowaniu na własne konto zmiana adresu IP niczego tu nie zmieni.
• Czy chodzi o ochronę przed fałszywymi sklepami? VPN nie ocenia uczciwości sprzedawcy.
• Czy VPN będzie potrzebny tylko czasem i bez konkretnego kraju? Wtedy rozsądniej zacząć od darmowego planu.
• Czy decyzję przyspiesza licznik promocji? Znaczenie ma pełny koszt zobowiązania, a nie wysokość rabatu.

Czy darmowy VPN wystarczy

Według dokumentacji Protona darmowy plan Proton VPN nie ma limitu transferu, a jego serwery działają m.in. w Polsce, Holandii i USA. Aplikacja łączy z najszybszym darmowym serwerem, a przy zmianie kolejny wybiera losowo. Pierwszą zmianę można zrobić po 45 sekundach, każdą następną dopiero po 10 minutach. Konkretnego kraju wybrać się nie da.

Dla osób, którym wystarczy dowolny serwer, to realna opcja. Wydajności i stabilności tego planu nie testowaliśmy.

EFF ostrzega też, że niewiarygodny dostawca może celowo zbierać dane o ruchu użytkowników. Nie znaczy to, że robi tak każda darmowa usługa, ale przy darmowym planie operatora trzeba sprawdzić tak samo jak przy płatnym.

Co sprawdzić przed zapłatą

1. Plan i funkcje. Urządzenia, liczba połączeń i lokalizacje w konkretnym pakiecie.
2. Pełna kwota. Cena przeliczona na miesiąc nie mówi, ile trzeba zapłacić od razu za cały okres.
3. Odnowienie. Cena kolejnego okresu i zasady automatycznego przedłużenia.
4. Rezygnacja i zwrot. Terminy, wyłączenia i sposób złożenia wniosku. Usunięcie aplikacji nie musi kończyć abonamentu.
5. Operator. Kto świadczy usługę, co mówi polityka prywatności i czy przywołany audyt da się sprawdzić.

Warto też znać właścicieli marek. NordVPN i Surfshark to dwie znane usługi, ale Surfshark podaje, że od 2022 r. obie firmy należą do jednego holdingu, choć działają niezależnie. Nie oznacza to identycznych produktów, ale za obiema markami stoi ten sam właściciel.

Jak zdecydować

Bez konkretnego zastosowania VPN nie ma czego rozwiązać, a więcej dadzą aktualizacje, silne hasła i weryfikacja dwuetapowa. Przy konkretnej potrzebie najrozsądniej zacząć od darmowego planu i płacić dopiero wtedy, gdy jego ograniczenia faktycznie przeszkadzają.

Materiał wyjaśnia zastosowania i ograniczenia VPN na podstawie wskazanych źródeł. Nie jest testem porównawczym usług.

Reklama · link afiliacyjny

Rozważasz płatny VPN?

NordVPN to usługa dla osób, które chcą korzystać z VPN na różnych urządzeniach i wybierać lokalizację połączenia. Przed zakupem porównaj dostępne pakiety. Różnią się funkcjami i ceną.

Sprawdź ofertę NordVPN →

Jeśli kupisz przez ten link, USIDER może otrzymać prowizję.