Agenci AI czy agenty AI? Językoznawcy wyjaśnili to już 25 lat temu

Agenci AI czy agenty AI? Językoznawcy wyjaśnili to już 25 lat temu

Program, który sam planuje działania, korzysta z narzędzi i wykonuje zadania, nazywamy agentem AI. A jeśli takich programów jest kilka? „Agenci AI” czy „agenty AI”? Zgodnie z tradycyjnym rozróżnieniem gramatycznym właściwą formą w odniesieniu do programów są agenty AI. Jest jednak pewien haczyk: język się zmienia, a naukowcy nie zamykają dyskusji na zawsze.

Skąd wzięły się „agenty”?

Problem wcale nie pojawił się wraz z popularnością ChatGPT. Już w 2001 roku student informatyki zapytał Radę Języka Polskiego, jak odmieniać słowo „agent”, gdy oznacza ono program komputerowy.

Odpowiedzi udzieliła dr Katarzyna Kłosińska, ówczesna sekretarz Rady. Wyjaśniła, że w takim znaczeniu rzeczownik powinien przyjmować formy niemęskoosobowe. Mówimy zatem: „te agenty działały”, a nie „ci agenci działali”. Stanowisko Rady Języka Polskiego.

Nie jest to wyjątek stworzony specjalnie na potrzeby informatyki. W języku polskim znaczenie wyrazu może wpływać na jego odmianę. Człowiek oprowadzający wycieczkę to przewodnik, a kilku takich ludzi to przewodnicy. Książki dla turystów to z kolei przewodniki.

Podobnie rozróżniamy pilotów, którzy prowadzą samoloty, i piloty, którymi zmieniamy kanał w telewizorze. Agent wywiadu to człowiek, ale agent AI w omawianym znaczeniu jest programem.

Czy „agenci AI” są więc błędem?

Tutaj sprawa robi się ciekawsza. 17 września 2026 roku na to samo pytanie odpowiedziała Poradnia Językowa Uniwersytetu Warszawskiego.

Monika Pawelec-Skurzyńska potwierdziła, że zgodnie z systemem językowym w mianowniku liczby mnogiej mówimy „agenty AI”. Zwróciła jednak uwagę na uzus, czyli to, jak ludzie faktycznie posługują się językiem. Popularność formy „agenci AI” może wpłynąć na normę w przyszłości. Na razie, zdaniem językoznawczyni, warto obserwować, która postać zadomowi się wśród użytkowników tego terminu. Odpowiedź Poradni Językowej UW.

To nie jest formalne uznanie obu form za równorzędne. To przypomnienie, że język nie stoi w miejscu.

Jak pisać o agentach AI?

Jeśli zależy ci na odmianie zgodnej z dotychczasowym zaleceniem językoznawców, wybierz „agenty AI”. W zdaniu: „Nowe agenty AI wykonały zadanie”, taka forma jest gramatycznie uzasadniona.

Co ciekawe, spór nie dotyczy wszystkich przypadków. Zarówno o ludziach, jak i o programach powiemy „pracuję z agentami” albo „nie ma agentów”. Różnica ujawnia się przede wszystkim w mianowniku i bierniku liczby mnogiej: „te agenty” i „widzę te agenty”, ale „ci agenci” i „widzę tych agentów”.

W USIDER stawiamy na „agenty AI” jako nazwę systemów, nie cyfrowych ludzi. A jeśli „agenci AI” brzmią ci naturalniej, nie jesteś w tym odosobniony. To właśnie jeden z przykładów, jak rozwój technologii zmusza polszczyznę do rozstrzygania starych pytań na nowo.